Objaśnienia dot. podatku u źródła – czy wszystko jest już jasne?

9 lipca 2025 r. opublikowano długo oczekiwane Objaśnienia podatkowe Ministra Finansów dotyczące stosowania tzw. klauzuli rzeczywistego właściciela (beneficial owner) na gruncie podatku u źródła (WHT). Dokument porządkuje wiele sporów interpretacyjnych, które od lat budziły wątpliwości płatników i podatników. Nie rozwiązuje wszystkich problemów, ale w kilku kluczowych obszarach zmienia dotychczasową praktykę na bardziej realistyczną biznesowo.

Punktem wyjścia pozostaje definicja rzeczywistego właściciela. Zgodnie z Objaśnieniami nie wystarczy formalne prawo do należności. Decydujące znaczenie ma tzw. władztwo ekonomiczne, czyli realna autonomia w decydowaniu o przeznaczeniu otrzymanych środków. Podmiot musi otrzymywać należność dla własnej korzyści i nie może być zobowiązany do jej dalszego przekazania. Istotne jest także ponoszenie ryzyk związanych z daną płatnością, takich jak ryzyko kredytowe, walutowe czy ryzyko zmiany stóp procentowych. Objaśnienia jasno wskazują, że podmioty pośredniczący – z minimalną marżą, nie ponoszący ryzyka i nie dokonujący reinwestowania środków – co do zasady nie spełniają definicji rzeczywistego właściciela.

Drugim filarem jest substrat majątkowo-osobowy, rozumiany jako prowadzenie rzeczywistej działalności gospodarczej. Ministerstwo Finansów potwierdziło, że ocena substratu powinna być odnoszona do konkretnej płatności, a nie do działalności spółki. Jednocześnie zaznaczono, że wobec spółek holdingowych nie należy stosować takich samych kryteriów jak wobec spółek produkcyjnych. W praktyce znaczenie mają m.in. posiadanie własnych aktywów, biura, personelu, zarządu o odpowiednich kompetencjach oraz faktyczne podejmowanie decyzji gospodarczych.

Nowością o dużym znaczeniu praktycznym jest dopuszczenie koncepcji tzw. skonsolidowanego substratu. Objaśnienia potwierdzają, że w określonych sytuacjach możliwe jest korzystanie z zaplecza osobowo-majątkowego innych podmiotów z grupy. Warunkiem jest jednak, aby odbywało się to w ramach tego samego państwa (jeśli korzystamy z UPO) lub w obrębie UE lub EOG (przy zwolnieniach wynikających z dyrektyw unijnych). Sam fakt współdzielenia zasobów nie przekreśla więc statusu rzeczywistego właściciela.

Kolejnym istotnym elementem jest oficjalne dopuszczenie tzw. look-through approach. Oznacza to możliwość „spojrzenia przez” podmiot pośredniczący i zastosowania preferencji WHT na poziomie podmiotu faktycznie uprawnionego do należności, o ile płatności w łańcuchu są rodzajowo tożsame (np. odsetki - odsetek). Ciężar wykazania zasadności takiego podejścia spoczywa jednak na płatniku.

Objaśnienia różnicują także zakres należytej staranności. Przy płatnościach do podmiotów powiązanych obowiązki płatnika są istotnie szersze i wymagają pogłębionej analizy. Przy podmiotach niepowiązanych wystarczające powinno być posiadanie certyfikatu rezydencji oraz oświadczenia podatnika. Co istotne, Ministerstwo Finansów potwierdziło również, że nie ma obowiązku badania rzeczywistego właściciela przy płatnościach za usługi niematerialne.

Nowe Objaśnienia WHT nie są wolne od niejasności, a część postulatów praktyki nie została w nich uwzględniona. Mimo to stanowią wyraźny krok w stronę podejścia bardziej zgodnego z realiami gospodarczymi i mogą istotnie wpłynąć na trwające kontrole oraz spory w procedurze pay & refund. Dla przedsiębiorców to dobry moment na ponowną analizę struktur, procedur i toczących się spraw, aby ocenić, które z nowych rozwiązań można bezpiecznie zastosować w praktyce.

Więcej informacji na temat podatku u źródła znajdziesz na stronie https://www.mddp.pl/podatek-u-zrodla-wht/.